Onderstaand verhaal is in een eerdere versie verschenen in het Mededelingenblad van de Studiegroep Geslachten Drost, Jaargang 2, Nummer 3, september 1993. Inderdaad, lang geleden!
Dit verhaal over de ongehuwde moeder begon omstreeks 1991 in het Rijksarchief te Groningen. Tijdens het doorkijken van een microfilm maakte ik kennis met de hoofdpersoon, Trijntje Jans Drost. Op de film vond ik haar overlijdensakte. Op 31 maart 1901 overleed zij, 91 jaar oud. Zij was weduwe van Heine Jans Hanning en dochter van Jan Hindriks Drost en Jantje Hensings Brouwer. Destijds kon ik haar nog niet goed in mijn familie plaatsen.
Ruim een jaar later (1992) zitten mijn broer en ik in de kelder van het Gemeente‑archief in Veendam de burgerlijke stand registers uit te pluizen. Dat ging destijds nog handmatig! Daar vinden wij een geboorteakte van Jan Drost, geboren Wildervank 30 mei 1831. Aangever is de 26 jarige Medicine Doctor Johannes Gerds Oosterbeek. Een vader wordt niet genoemd. Moeder is Trijntje Jans Drost. Snel daarna vinden wij op 17 juli
1833 de geboorte-aangifte van een meisje met de naam Jantje. Vroedvrouw Anna Ferentina Huis is de aangeefster. Jantje is die dag geboren in Wildervank aan het Oosterdiep, huisnummer 269. Er wordt opnieuw geen vader genoemd en de moeder is ook nu weer Trijntje Jans Drost. In de marge van de aangifte staat een slecht leesbare aantekening: “huwelijksakte eerste December 185(.) te Gieten door ouders Hein…[rest onleesbaar]…erkend”.
Onze verdere zoektocht wordt beloond met nog 6 kinderen van Trijntje:
Margje 2 maart 1836, Fenna 17 november 1838, Hensem 7 juni 1841, Arend 4 april 1844, Annechien 28 juli 1847 en Aaltje op 27 augustus 1851.
Vanaf de geboorteaangifte van Hensem zien we telkens dezelfde aangever en getuige: Heine Jans Hanning, wever te Wildervank. Dezelfde naam als van de echtgenoot van Trijntje Jans (op de eerder gevonden overlijdensakte van Trijntje). Is deze Heine Jans Hanning inderdaad de vader van al deze kinderen? De vraag komt op waarom Trijntje pas na de geboorten van al deze kinderen trouwde. De huwelijksakte moet het antwoord geven. Op naar het Rijksarchief in Assen (het is nog steeds begin jaren 90).
Daar ontdekken we dat op 1 december 1855 de dan 45 jarige Trijntje Jans Drost in het huwelijk treedt met de 52 jarige Heine Jans Hanning wever van beroep. Alle acht kinderen worden tijdens dit huwelijk door het echtpaar als de hunnen erkend. Zoon Jan is dan al 24 jaar!
Maar in de huwelijksakte en vooral in de huwelijksbijlagen vinden we nog veel meer. Zoals de ware reden van het ongehuwde moederschap van Trijntje! Er wordt namelijk melding gemaakt van een vonnis van de Arrondissementsrechtbank te Winschoten. Daaruit blijkt dat Trijntje Jans al sinds 6.8.1827 gehuwd is met Focko Wijchers. Ook komen we erachter dat Trijntje kosteloos mag procederen tegen Focko. (“…hebbende gewoond te Wildervank doch thans afwezig…”). In verband met dit proces wordt Focko via o.a. de Nederlandsche Staatscourant (20.6.1855) en de Provinciale Groninger Courant opgeroepen zich te melden.
Het uiteindelijke vonnis, gewezen op 26.9.1855, is helaas niet bewaard gebleven maar het officiële rekest is er nog wel. Hierin lezen we o.a.:
“…haren Eheman [Fockko Wijchers ,hd] 1800 zeven en twintig is vertrokken en het laatste berigt, dat van genoemden haren Eheman bij Suppliante is ingekomen, is van den maand Maart 1828, Toen hij zich bevond op het Nederlandsch Schip, beladen met rogge en weite liggende te Dantzig, en bestemd naar Holland, bevaren worden als gezagvoerder door den te Veendam wonenden Schipper Jan Sjoerds Tik, dat later bij Suppliante geen tijding van het aanmeeren van Suppliantes Eheman is ingekomen, zijnde waarschijnlijk gemeld schip met het volk op die reis verongelukt en het volk verdronken,…”
Zo blijkt dus na veel zoeken, dat het ongehuwde moederschap van Trijntje Jans Drost wel degelijk een nogal trieste reden had. Zij was officieel nog steeds gehuwd met Focko Wijchers en dat stond een nieuw huwelijk met Heine in de weg. Dat het zolang heeft moeten duren voordat Trijntje kon hertrouwen komt waarschijnlijk omdat het eenvoudige mensen waren met weinig financiële middelen. Zowel Trijntje als Heine waren in het bezit van een certificaat van onvermogen om in het huwelijk te kunnen treden terwijl Trijntje kosteloos mocht procederen, zoals we eerder zagen.
Focko Wijchers, de vermiste eerste echtgenoot van Trijntje Jans, is van beroep zeeman. Hij werd geboren te Wildervank op 31.10.1802 als zoon van Wijcher Geerts, zeeman, en Rieke Fokkens. Vader Wijcher is sinds 1803 spoorloos verdwenen blijkens een overlegde akte van de vrederegter te Veendam, dat overlegd werd bij het huwelijk van Focko en Trijntje op 6.8.1827 te Wildervank. Samen kregen zij een zoon, Jan Fokke Wijchers, geb. te Wildervank op 12 sep 1827, ovl. (84 jaar oud) te Eexterveensche Kanaal.
Hierna volgt nog de gezinsoverzichten van het eerste huwelijk van Trijntje met Fokke Wijchers en het tweede huwelijk met Heine Jans Hanning.
Hier is een korte stamreeks van Trijntje te vinden.
Dit artikel verscheen in het Mededelingenblad van de Studiegroep Geslachten Drost van december 2025